د تلویزیون خبریالی/ پلوشه کمالزۍ

  • خپرول: ۴ دلو ۱۳۹۵
  • نوملړ: تاند
  • د خبر شميره: 748

 د تلویزیون خبریالی د ایمل پسرلی کتاب دی چې د ۲۰۱۷ کال د جنوری په لومړیو کې چاپ شو۰

ایمل پسرلی چې اوس د بی بی سی پښتو تلویزیون مشر دی او کلونه کلونه یې د بی بی سی پر رادیو او ان لین کې کار کړی خپلې تجربې یې په دغه کتاب کې لیکلی دی۰

د تلویزیون د خبریالی نثر ساده او روان دی۰ د کتاب د لوستو په وخت شاید دا احساس وکړئ چې لیکول له تاسو سره خبرې کوی۰ دا کتاب چاته ډېر څه ورزده کوی خو په حافظه یې فشار نه راولی۰

لیکوال د سر په خبرو کې لیکی:(دلته زه نه په کتابونو تکیه کوم او نه د پوهنتونی استادانو د خبرو په بنسټ لیکچر ورکوم۰ زما دا لیکنه د خپلو شخصی تجربو او د تلویزیون په نړۍ کې د خپلو او پردو مشهورو څیرو په تجاربو ولاړې خبرې دی۰)

لیکول د کتاب تر پایه په همدغه سبک روان دی۰ د تعریفونو په ځای ژوندی مثالونه کاروی۰ خپل وانډیزونه د خپلو او نورو خبریالانو د تجربو پر بنسټ لیکی۰ د بېلګې په توګه: د کتاب یوه برخه د تلویزیونی سرټکو په هکله ده۰ لیکوال د سرټکو د اهمیت او څرنګه والې په هکله مفصلې خبرې کوی او بیا د خپلو خبرو د بهتره توضیح لپاره د ۲۰۱۶ کال د مې د ۱۲ نېټې د څلورو پښتو تلویزیونونو(پښتو بی بی سی،امریکا عږ، خبیر ، شمشاد) سرټکی عینا را اخلی او د ضعف او قوت په ټکو یې غږیږی۰

کتاب افغانی تلویزیونو ته په پام لیکل شوی دی. د کتاب ټول مثالونه واقعی دی۰ لیکوال په ډېرو هغو کمزوریو او مشکلاتو خبرې کړی چې ښایی افغانی رسنۍ ورسره مخامخ وی۰

دی لیکې:(ژبې ته په ځانګړی ډول پښتانه خبریالان او خبریالانې پام نه کوی۰ کټ مټ له نورو ژبو ژباړې کوی حتا دې ته هم نه ګوری چې جمله یې مانا ورکوی که نه۰ په پښتو کې له بده مرغه ژورنالیزم که لر و که بر تر ډیره د نورو ژبو په ژباړه ولاړ و۰ په پښور کې به یې له اردو او انګریزی متن ژباړه او په کابل کې به یې له دری ترجمه کاوه۰۰۰۰۰۰۰ په کابل کې بیا د دری مخامخ ژباړې په پښتو کې سمې نه دی۰ څو ځله مې له همکارانو سره په ځینو جملو ښه خندلی دی: (زه به دې په جریان کې واچوم) ورته ویلی مې دی: دا جریان کنده ده که زندان چې پکې اچوې مې. (ښه لوبه یې په لاره اچولې) توپ اچول کیږی لوبه څرنګه اچوی؟ دا د در جریان قرار دادن، به راه افتادن ، مخامخ ژباړې دی چې په پښتو کې سمې نه دی۰ باید تر ژباړې وروسته متن ولوستل شی او وکتل شی چې زموږ په ژبه کې خو دغه خبره بله مانا نه ورکوی؟ کله نا کله کټ مټ ژباړه زموږ په ژبه کې پوچه مانا ورکوی.)

په دی کتاب کې په ایمل پسرلی سر بېره د مشهورو نړیوالو او افغانی خبریالانو تجربې او مشورې هم لولو۰ لکه: کېون مارش (د بی بی سی د ژورنالیزم پوهنځی مدیر) لیز دویست (د بی بی سی مشهوره خبریاله) مینه بکتاش، شایسته سادات لامع او داسې نور۰

لیکوال د کتاب په یوې برخې کې د تلویزیونی خپرونې د ویاند یا ویاندې په هکله د مینې بکتاش له قوله لیکې: که په متن خپله ویانده پوه نشی لیدونکی چې یې اوری ناممکنه ده چې پرې پوه شی۰ د خپرونې وړاندې کوونکې په حقیقت کې نور پوهوی که خپله نه وی پوه نور نه شی پوهولی۰ لیکوال یو بل ځای د مدیر په هکله د کېون مارش په بلاګ خبرې کوی۰ او وایی: « په یوه جمله کې یې خبره خلاصه وه. مدیر ټوله خپرونه خپل ټیم او د خپرونې هدف ټاکی او پالی» د بیلا بیلو خلکو تجروبو او خبرو د کتاب دقت او اهمیت نور هم ډېر کړی۰ د ایمل پسرلی خبره: پرله پسې کار او د نورو کار ته دقت انسان ته ډېر څه ورزده کوی۰ ایمل پسرلی چې کلونه کلونه په رادیو کې کار کړی د کتاب په ډېرو ځایونو کې یې رادیو او تلویزیون سره مقایسه کړی دی۰ او په هغو تېروتنو غږیدلی چې د رادیو خبریالان یې په تلویزیون کې کوی۰ د بیلګې په توګه د کتاب په یوه برخه کې لیکوال لیکې: ځینې داسې فکر کوی چې د تلویزیون رپوټ رادیو کې او د رادیو رپوټ په تلویزیون کې کار ورکولی شی۰ کار ښایی ورکړی خو سم کار به نه وی۰ رادیویی رپوټ باید مناسب فلم ومومی او لیکلی متن یې لنډ شی چې د تلویزیون لپاره سم وبلل شی۰ برعکس په تلویزیونی رپوټ باندې باید نورې جملې ورزیاتې شی چې په رادیو کې د پوهیدو وړ شی۰

په بل ځای کې لیکی: لنډې جملې،او داسې څه ویل چې په انځور کې نه راښکاری اسانه کار نه دی۰ خو که دا د تلویزیونی کار سرخوږی دی د رادیو بیا مشکل دا دی چې تصویر باید روښانه کړې او دومره اوږد هم نه وی چې له اورېدونکی لار ورکه کړې۰ دا کتاب ښایی له هغو سره هم ډیره مرسته وکړی چې په رادیو کې کار کوی۰ په دې کتاب کې تکراری خبرې کمې نوی ډېرې لولو۰ لیکوال په ځینو داسو موضوعاتو لیکنې کړی چې په پښتو کې تر اوسه پې لیکنې نه دی شوی۰ لکه: د عکاس او خبریال اړیکې او یا عکاس له خبریاله څه غواړی؟ لیکوال د بی بی سی عکاس ماریک پولاشیفسکی له خولې لیکی: ډېر عکاسان د خبریالانو د مداخلې له امله سم کار نه شی کولی. خبریال باید پر عکاس باور وکړی، درناوی یې وکړی او پریږدی چې خپل کار وکولای شی۰ لیکوال وایی: له عکاس سره سم کار او د هغه په خوی او بوی بلدېدل د رپوټ د ښه کېدا په مانا ده۰ خبریال یا خبریاله باید عکاس خپل وبولی ، پرې پوه شی، درناوی یې وکړی۰ ایمل پسرلی د خپلو کلونو تجربو پر بنسټ په دې کتاب کې ډېرو هغو سوالونو ته ځواب ورکړی چې شاید خبریالانو له ده پوښتنه کړې وی٠ او ښایی د ډېرو نورو په ذهن کې لا بې ځوابه وی۰ مثلا سوژه څرنګه موندلی شو؟ په دې هکله لیکوال مفصل بحث کړی۰

یو ځای وایی: ژوند چې روان وی سوژې به وی یوازې غوږونه څک او سترګې رنې غواړی۰ بل ځای د رپوټ موندلو په هکله لیکې: زه چې له خلکو سره خبرې کوم یا کوم ځای یم په ناپوهېدلی ډول د درو شیانو په لټه کې یم۰ ایا دغه کس یا دغه ځای د کېسې د کرکټر یا مکان لپاره کار ورکوی؟ ایا کله یې مرکې لپاره رابللی شم؟ که دا دواړه نه وی نو ایا انستګرام ته په عکس ارزی؟ تر انستګرام وړاندې مې هسې د خوند لپاره عکاسی کوله۰ زما دغه حالت شاید ډیرو ته خپل چاروکی یا مطلبی ښکاره شی۰ یا شاید څوک ووایی چې د خلکو له حضوره نور خوند نه اخلم۰ خو داسې نه ده ۰ هر انسان یو نه یو څه ویلو ته لری چې شاید نوی وی، یا اصلا بې منطقه وی۰نوې خبره یې پوهه درزیاتوی او بې منطقی یې تا منطق ته متوجه کوی۰ دا خبرې مې تر دې وکړې چې که خبریال یا خبریاله د ژوند په هره شېبه کې لږ تر لږه د کار په ټړاو مطلبی چلند وکړی ښایی ښې مرکې ، نوې خبرې او نوی مسایل ومومی۰ لیکوال په خبریالی کې د اخلاقو د اهمیت په ټراو د کتاب په بېلا بېلو ځاینو کې خبرې کړی۰ یو ځای وایی: یو وخت زه په دې باور وم چې خلاقیت تر هر څه مهم دی۰ که خبریال خلاق وی،ژر یې په یوې خبرې سر خلاصېږی، حاضر ځوابی ولری، لیکنۍ ژبه او غږ یې ښه وی نورې خبرې یې مهمې نه دی۰ خو عملی کار راوښوده چې تر شخصیت او اخلاقو هیڅ شی ډېر مهم نه دی۰ له اخلاقو مې مطلب دا نه دی چې سپین باز دې وی او هغه کارونه دې نه کوی چې زموږ ټولنه یې ښه نه بولی۰ له اخلاقو مې مطلب له نورو سره چلند، د نورو درناوی او له نورو سره د کار کولو وړتیا ده۰ دا کتاب هغو ته هم ډېرې خبرې لری چې غواړی خبریال یا خبریاله شی۰ لیکوال وایی: زه زلمو ته عموما وایم چې وار له واره د ښه کار هیله مه کوئ ۰ وار له واره د ښه معاش توقع مه کوئ۰ که ممکنه وی پر ځان کار وکړئ ۰ که یو ځای د کار زده کولو وړیا فرصت وی غاړه ورته کېږدئ۰ تر بی بی سی وړاندې ما ۴۱ میاشتې د ډیوې مجله په لندن کې وچلوله چې یوه روپۍ چا پرې نه راکوله۰ خو د ډیوې مسولیت مې د کاری ژوند په فهرست یا سی وی کې دېره ګټه راورسوله۰ بل ځای لیکی: که څوک له خبریالۍ سره مینه لری او په دې ډګر کې یې زده کړې نه وی کړی غوره دا ده چې یو څو میاشتې پر ځان کار وکړی۰

ورځپاڼو ته مقالې ولیکې،کالمونه ولیکې او په یوه نه یو لاره دې ډګر ته راننوځی چې بیا په خپله سی وی کې په ویاړ وویلی شی چې دغه ژورنالستیک کار یې کړی دی۰ په مجموع کې کتاب دغو دوو سوالو ته چې د کتاب پر پښتی هم چاپ شوی ځواب وایی: د تلویزیون لپاره خبر ، رپوت، او مرکه څرنګه باید وشی؟

هره ورځ خبریال یا خبریاله د تلویزیون په خبریالی کې کومې لوړې ژوړې وینې او څه ډول یې حل لاره موندلی شی؟

دا کتاب اکسوس کتابپلورنځی چاپ کړی چې له همدغه ځایه یې موندلی شی۰ کتاب په دغې جملې پای ته رسیږی: که مو له کار سره مینه نه وه او کار مو د شهرت او پیسو د وسیلې په توګه کاراوه، ښایی پیسه او شهرت ومومئ خو د اور هغه بڅرکی غوندې به یاست چې د الوت پر وخت ښکلی ښکاری خو شېبه وروسته د ټولو هېر وی۰ پلوشه کمالزۍ

اړوند مطالب


د تلویزیون خبریالی٬٬ کتاب چاپ شو


ټلویزیونی خبریالی له نویو زیاتونو سره د دویم ځل لپاره چاپ شو


پاناسونیک د شیشې په شان روڼ تلویزیون جوړ کړ


د ژوندون تلویزیون په اړه د شمشاد تلویزیون اعلامیه

شريکول:
لنډ لينک: http://pashtunews.com/?p=748

نظرات(۰ دیدگاه)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *